فرهنگ عاشورا در آفريقا
« فرهنگ عاشورا در آفريقا »
بسمه تعالي
عاشورا در مناطق مختلف جهان و در فرهنگ هاي گوناگون همواره داراي مفهوم متفاوتي بوده است . در قاره آفريقاي غير عربي نيز به روز عاشورا به استناد برخي از روايات و سنن به ديده احترام و تقدس نگريسته شده است. بر اساس روايات وارد شده در برخي از كتب سنن و حديث و تاريخ متعلق به اهل سنت، اين روز داراي برجستگي هاي تاريخي بوده و بسياري از حوادث شيرين و مبارك از جمله خلقت جن و انس و ملائكه ، لوح و قلم و زمين و آسمان در اين روز محقق شده است. همچنين نابودي فرعونيان مصر و پيروزي بني اسرائيل و هبوط كشتي حضرت نوح بر جودي و نجات حضرت يونس از شكم ماهي و برخي ديگر از پديده هاي مبارك در اين روز رخ داده است . در بسياري از مناطق آفريقا ،مسلمانان سنت هايي را در اين روز به عنوان يك روز عيد و مبارك بر پا مي دارند. از جمله اين كه در اين روز روزه مي گيرند و با اجتماع در برخي از مساجد به دعا و نيايش و تلاوت يا ختم قران اهتمام مي ورزند و خطباي جمعه در خطبه هاي خود به اهميت و مباركي اين روز اشاره مي نمايند. همچنين در شب اين روز به شادي و سرور و پر خوري مي پردازند. اما در فرهنگ شيعه، اين واژه و اين روز داراي مفهومي متفاوت است و به عنوان روز عزا و مصيبت تلقي مي شود و نه تنها روايات وارده در مباركي اين روز به عنوان روايات جعلي و ساخته و پرداخته بني اميه و بني عباس قلمداد مي شود، بلكه به نام سومين امام شيعيان حضرت ابا عبدالله الحسين(عليه السلام) و قيام خونين آن حضرت و شهادت ياران ايشان رقم خورده است. هر چند در گذشته شيعيان مهاجر به قاره آفريقا به ويژه شيعيان لبناني و خوجه هاي هندي در مناطق محل اقامت خود، همواره اين روز را گرامي مي داشته و در مساجد يا حسينيه ها و مراكز ديني متعلق به خود، مراسم در خور شأني برگزار مي كرده اند، اما در توده هاي مردمي ملت هاي آفريقايي چندان اين سنت راه نيافته و احياء حركت خونبار عاشورا در فرهنگ آنان جايگاهي را به خود اختصاص نداده بوده است . پس از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي ايران و تأسيس و ترويج فرهنگ ناب و زلال عترت در بسياري از مناطق آفريقا و آگاهي مسلمانان رهيافته به فرهنگ غني ولايت و عترت، نسبت به بسياري از واقعيت هاي تاريخي،خوشبختانه به صورت تدريجي، گرامي داشت اين روز غم بار را در برنامه هاي خود وارد نموده و در برخي از مناطق به صورت هيئت هاي عزاداري خارج شده و به زبان هاي محلي آفريقايي و نيز عربي به مديحه سرايي و عزاداري مي پردازند كه نمونه هاي بزرگ آن را مي توان در شهر هاي شيعه نشين نيجريه مانند زاريا و كانو و در شهر دارالسلام از كشور تانزانيا و نيز در شهر آكرا در كشور غنا و برخي از شهر هاي سنگال و كنيا و ساير كشور هاي آفريقايي جستجو نمود. اكنون با صراحت مي توان ادعا نمود كه ديگر برگزاري مراسم عاشورا و زنده نگهداشتن ياد و خاطره شهادت امام حسين(ع) و ياران آن حضرت در بسياري از كشور هاي آفريقايي صرفا به شيعيان مهاجر اختصاص ندارد و كشور هايي مانند ساحل عاج، نيجر، مالي، بوركينا فاسو، كنگو دموكراتيك، بنين،توگو، كامرون،مالاوي، اوگاندا ،ماداگاسكار، آفريقاي جنوبي،گينه كوناكري و گينه بيسائو،سودان،سيرالئون، رواندا و بروندي،كومور،زنگبار، و ساير مناطق آفريقا، همه ساله شاهد مراسم ويژه روز عاشورا و گرامي داشت ياد شهداي كربلا توسط شيعيان بومي اين كشور ها هستند. طي سال هاي گذشته گام هاي بلندي به منظور از بين بردن سنت هاي غلط به جاي مانده از عهد بني اميه در بزرگ داشت اين روز به عنوان يك روز عيد ، برداشته شده است كه به عنوان نمونه مي توان به برگزاري سمينار بزرگ عاشورا با عنوان" عاشورا يوم عيد أم يوم حزن" در شهر داكار پايتخت سنگال اشاره نمود كه چند سال پيش برگزار شد و بيش از دو هزار نفر از نخبگان و شيوخ و شخصيت هاي آن كشور و كشور هاي همجوار در آن شركت نمودند، پيش از برگزاري اين مراسم با شكوه، استفتائاتي نيز از شيوخ و علماي بزرگ اين كشور به عمل آمد كه در پاسخ به آن استفتائات ، شيوخ ياد شده نوشته اند كه اين روز روز عزاست و روز شادي و سرور نيست .يك نمونه از استفتئات ياد شده و پاسخ آن به شرح ذيل است:
سماحة العلامة الشيخ الحاج بو محمد كونتا، الخليفة العام للطريقة القادرية في السنغال،
السلام عليكم و رحمة الله تعالي و بركاته،
أما بعد فإنه نظرا إلي أن اليوم العاشر من شهر المحرم الحرام هو اليوم الذي أستشهد فيه سبط الرسول الأكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) الإمام الحسين بن علي بن أبي طالب (ع) في السنة 61 الهجرية، و إلي أن المسلمين كلهم يحبون آل الرسول(ص) و يكنون لهم إحتراما خاصا، فهل يجوز للمسلمين أن يحيوه بالأفراح التي نراهم يقومون بها في مثل هذا اليوم في كل سنة، أفيدونا أفادكم الله تعالي.
يوم الخميس 26 رمضان 1427
متن پاسخ استفتاء ياد شده:
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله الذي بنعمته تتم الصالحات والصلاة و السلام علي أشرف خلقه سيدنا محمد بن عبد الله و اله الطاهرين و أصحابه الهداة الميامين.
و بعد:
السلام عليكم و رحمة الله تعالي و بركاته
إن ليوم عاشوراء من شهر المحرم الحرام من الأهمية ما لا يخفي علي أحد من المسلمين، حيث أنه يمثل أكبر مأساة انسانية عرفها التاريخ البشري، و ذلك لإستشهاد سبط الرسول(ص) سيدنا الحسين بن علي بن ابي طالب.
و علي هذا لا ينبغي أن يكون هذا اليوم يوم فرح و إحتفال، بل يجب علي المسلمين أن يخلدوه بكل ما يستحقه من خشوع و تضرع إلي العلي القدير و صلوات علي رسول الانسانية سيدنا محمد صلي الله عليه و آله و صحبه و سلم.
السلام عليكم و رحمة الله و بركاته
الحاج مام بو محمد كنت
AL HAJJ MAME BOU MOHAMMAD KOUNTA
گفتني است شيعيان نيجريه همه ساله با جمعيت هاي ميليوني در روز عاشورا روانه خيابان ها شده و در دسته هاي عزاداري ياد و نام شهيدان كربلا را گرامي مي دارند.
موضوع تبديل ديدگاه عموم مسلمانان در باره روز عاشورا به برنامه ريزي و زمان و درايت نيازمند است. اين جانب به ياد دارم در محرم سال 1420 (بهار سال 1378)كه در كشور آفريقايي نيجر اقامت داشتم،پس از آن كه دولت اين كشور روز عاشورا را بنا به ديدگاه اهل سنت نسبت به آن روز تعطيل اعلام نمود، مراسم با شكوهي را با همكاري آقاي دكتر مجيد گودرزي مدير وقت كلينيك هلال احمر، در معهد فرانكو عرب و حوزه رسول اكرم(ص) در نيامي با حضور گروه هاي مختلف از جمله تعدادي از شخصيت هاي اسلامي برگزار نموديم كه در آن مجلس خانم هدي نوح رييس اتحاد زنان مسلمان نيجر و نيز علامه شيخ عمر اسماعيل مفتي اين كشور در باره شخصيت اباعبدالله الحسين(عليه السلام) سخنراني كردند و با همكاري مرحوم مهندس حاج ثاني آدم از مديران كل وزارت كشاورزي اين كشور و با عنايت و تلاش مرحوم شيخ ابراهيم علي مدير برنامه هاي ديني راديو و تلويزيون نيجر كه خود نيز شخصا در اين مراسم شركت كرد،بيش از يك ربع از مراسم ياد شده در برنامه ديني تلويزيون سراسري و نيز يك ساعت از آن در راديو نيجر و راديو محلي تنره پخش شد و روزنامه ساحل، ارگان حزب حاكم نيز ضمن چاپ تصويري از اين مراسم، گزارشي از مراسم و فلسفه عزاداري در روز عاشورا به چاپ رسانيد و در بخشي از آن ضمن تحليل در باره غلبه مصيبت بر شادي در صورت تلاقي آن دو در يك روز،آورد:" آيا شادي نابودي فرعونيان و پيروزي بني اسراييل بر فرعون مي تواند غبار غمي را كه بر اثر قتل عام آل پيامبر اسلام بر دل ها نشسته است، بزدايد؟"
به اميد روزي كه همه ما بنا به امر امام هشتم علي بن موسي الرضا(عليه السلام) بتوانيم علوم و محاسن كلام اهل بيت(ع) را به مردم بياموزيم تا عموم مردم و مسلمانان با شنيدن و ديدن درياهاي علوم آنان، از آن نور هاي پاك تبعيت كنند و از چشمه هاي جوشان و زلال معارف آنان سيراب شوند
منبع سايت شيعه نت:
http://www.shia12.net/fa/ashoora.asp
